medium text sizelarge text sizelarge text and high contrast

Baineann an suíomh seo úsáid as fianáin. Faigh tuilleadh eolais.

Contact us

You can contact our Mortgage Arrears Information Helpline on 0761 07 4050

Forfheidhmiú breithiúnas

Is éard is brí le breithiúnas a fháil ná go bhfuil an creidiúnaí i dteideal anois úsáid a bhaint as meicníochtaí éagsúla chun an t-airgead a fháil uait. Tugtar breithiúnas a fhorfheidhmiú air seo – is é an téarma dlíthiúil ná 'forghníomhú' an bhreithiúnais. Tá roinnt bealaí éagsúla chun breithiúnas a fhorfheidhmiú. Roghnaíonn an creidiúnaí na modhanna agus is féidir leis modhanna éagsúla a úsáid ag an am céanna.

Go ginearálta, nuair atá ordú breithiúnais ag an gcreidiúnaí, is féidir an breithiúnas a chur i bhfeidhm. Is féidir orduithe forfheidhmithe a bheith eisithe ag oifigí cúirte – ní chaithfidh an creidiúnaí dul ar ais chun na cúirte le haghaidh an ordaithe. Tá 12 bliain ag creidiúnaithe ó dháta an bhreithiúnais chun orduithe forghníomhaithe a lorg. Mar sin féin, má dheonaíodh an t-ordú breithiúnais sé nó níos mó de bhlianta roimhe sin, seans go mbeidh ar an gcreidiúnaí iarratas a dhéanamh ar an gcúirt le 'cead chun forghníomhú a eisiúint' a fháil. Nuair a eisítear iad, tá orduithe forghníomhaithe bailí, go ginearálta, ar feadh bliana agus féadfar athnuachán a dhéanamh orthu ansin.

Bac ar fhorghníomhú

Is féidir leis na cúirteanna bac ar fhorghníomhúa bhronnadh. Is éard is brí leis seo ná go gcuirtear stop le forfheidhmiú an fhéich ar feadh tréimhse. Is féidir bac ar fhorghníomhú a bhronnadh más féidir leat a thaispeáint nach bhfuil locht d’éagumais íocaíochta ort, mar shampla. Ní féidir leat bac ar fhorghníomhú a fháil mura bhfuil tú ag gabháil leis na himeachtaí.

Seo a leanas na príomhbhealaí breithiúnais a fhorfheidhmiú:

  • Clárú an bhreithiúnais
  • Forghníomhú in aghaidh earraí
  • Morgáiste breithiúnais
  • Orduithe Tráthchoda, leanta más gá, ag orduithe cimithe
  • Astú tuilleamh
  • Astú fiacha
  • Ceapadh an ghlacadóra
  • Imeachtaí Féimheachta

Clárú an bhreithiúnais

Cuimsíonn sé seo an creidiúnaí ag clárú an bhreithiúnais i bPríomh-Oifig na hArd-Chúirte. Is féidir le breithiúnais ón gCúirt Dúiche, ón gCúirt Chuarda agus ón Ard-Chúirt ar fad a bheith cláirithe. Ní chuireann clárú an bhreithiúnais an breithiúnas i bhfeidhm ar bhealach díreach. Poiblíonn sé, áfach, go bhfuil breithiúnas i do choinne agus, mar thoradh air sin, ciallaíonn sé nach dócha go bhfuil tú le bheith in ann tuilleadh a fháil ar iasacht. Tá liostaí na mbreithiúnas foilsithe ag gníomhaireachtaí teistiméireachta creidmheasa (mar shampla, i Stubbs Gazette agus roinnt nuachtáin).

Roimh bhreithiúnas a chlárú, ní mór don chreidiúnaí a insint duit go bhfuil sé i gceist é a chlárú agus deis a thabhairt duit an fiacha íoc.

Forghníomhú in aghaidh earraí

Tá forghníomhú in aghaidh earraí ar cheann de na príomhbhealaí chun breithiúnas a fhorfheidhmiú. Uaireanta tugtar "anacair" in aghaidh earraí air. Is éard is brí leis ná go bhfaigheann an creidiúnaí ordú ón gcúirt a ordaíonn an Sirriam nó an Cláraitheoir Contae do chuid earraí a ghabháil agus iad a dhíol chun an méid airgid atá dlite agat a ardú chomh maith le costais.

  • I gcás breithiúnas Ard-Chúirte, tugtar ordú fieri faciasfifa ar an ordú ag stiúradh urghabháil do chuid earraí.
  • I gcás breithiúnas Cúirte Cuarda, tugtar ordú i gcoinne earraí forghníomhaithe ar an ordú.
  • I gcás fhorghníomhú bhreithiúnas na Cúirte Dúiche, seoltar breithiúnas na cúirte nó an fhoraithne é féin chuig an Sirriam nó chuig an gCláraitheoir Contae le forghníomhú.

Sirriamaí agus Cláraitheoirí Contae

Forfheidhmíonn Sirriamaí breithiúnais i gcontaetha Chorcaí agus Bhaile Átha Cliath agus forfheidhmíonn Cláraitheoirí Contae iad in áiteanna eile.

Is daoine féinfhostaithe iad Sirriamaí atá íoctha as a gcuid obair fhorfheidhmithe ar bhonn coimisiúin. Is córas é ar a dtugtar 'puntáiste'. Tá na táillí a fhaigheann siad leagtha amach in ionstraimí reachtúla. Is é Ordú Táillí agus Costais Sirriam (IR644/2005) an ceann reatha, a rinneadh faoin Acht um Fheidhmiú Orduithe Cúirte 1926. Soláthraíonn sé seo táillí socraithe éagsúla agus scála táillí a bhaineann leis an méid atá i gceist. Is é seo 5% den chéad €5,500 agus 2.5% den iarmhéid. Ina theannta sin, soláthraíonn sé costais éagsúla a íoc a tabhaíodh mar chuid den phróiseas forfheidhmithe.

Is státseirbhísigh iad Cláraitheoirí Contae a bhfuil eagrú gnó na Cúirte Cuarda mar phríomhphost acu in a gceantair féin. (Is Cinn Chomhairimh iad freisin le haghaidh toghchán agus reifreann.)

Chomh maith le Sirriamaí Contae i gCorcaigh agus i mBaile Átha Cliath tá Sirriamí Ioncaim a chuireann fiacha atá dlite do na Coimisinéirí Ioncaim i bhfeidhm. Tá an chumhacht acu fiacha cánach a bhailiú. Is féidir leo é seo a dhéanamh trí theastas fiachais eisithe ag an Ard-Bhailitheoir (an t-oifigeach sna Coimisinéirí Ioncaim atá freagrach as bailiú cánacha) agus ní gá ordú cúirte a bheith acu. Is féidir fiacha ioncaim a bhailiú freisin ar an ngnáthbhealach má tá ordú cúirte ann.

Do chuid earraí a ghabháil

Ní chaithfidh an Sirriam nó an Cláraitheoir Contae fógra a thabhairt go bhfuiltear chun do mhaoin nó do chuid earraí a urghabháil chun breithiúnas a fhorghníomhú. Luíonn dualgas an tSirriam/Chláraitheoir a Contae leis an gcreidiúnaí agus ní féidir leo do chúinsí a thógáil san áireamh. Tá cumhachtaí sonracha ag Sirriam Ioncaim socrú tráthchoda a dhéanamh leat.

Féadfaidh an creidiúnaí iarratas a dhéanamh ar an gcúirt scrúdú a dhéanamh ort i leith do shócmhainní ionas gur féidir a bhunú céard iad na sócmhainní atá agat atá ar fáil le haghaidh fheidhmiú an bhreithiúnais. Tá an chumhacht ag Sirriamaí/Cláraitheoirí Contae dul ar do réadmhaoin chun do chuid earraí a ghabháil. Caithfidh siad iarrachtaí réasúnta a dhéanamh é seo a dhéanamh go síochánta gan fhoréigean ach is féidir leo iontráil go fórsúil.

Forálann an dlí nach féidir le Sirriamaí/Cláraitheoirí Contae earraí áirithe a ghabháil ach tá sé seo gan bhrí éifeachtach mar gheall ar na méideanna a cheadaítear. Ní féidir leo do chuid éadaí agus leabú riachtanacha a ghabháil ná uirlisí do thrádála ar choinníoll nach bhfuil luach na n-earraí riachtanacha seo níos mó ná £15(€19). I gcleachtas, ní dócha go ngabhtar earraí le luach athdhíolta íseal.

Caithfidh na Sirriamaí/CláraitheoiríContae cuntas a thabhairt don chúirt a shainmhíníonn na hearraí gabhta. Más rud é nach bhfaightear earra ar bith, déanann siad 'nulla bona' a aischur, a chiallaíonn, go litriúil, earraí ar bith.

Má dhéanann Sirriamaí/CláraitheoiríContae do chuid earraí a ghabháil, caithfidh siad, laistigh de 24 uair an chloig, liosta mionsonraithe agus sínithe na n-earraí a ghabhadh a thabhairt duit. Féadfaidh siad na hearraí a dhíol ansin trí cheant poiblí – d’fhéadfadh sé seo tarlú ag am ar bith ó dhá lá tar éis na ngabhálacha. I gcleachtas, tugtar rabhadh duit faoin díolatá i ngar, de ghnáth.

Morgáiste breithiúnais

Chun eolas a fháil ar mhorgáistí breithiúnais, féach ar ár gcáipéis ar athshealbhú baile.

Orduithe Tráthchoda

Úsáidtear nós imeachta an ordú tráthchoda go príomha ag creidiúnaithe ar nós siopaí agus comhair chreidmheasa. Is féidir é a úsáid le haghaidh breithiúnais a tugadh sa Chúirt Dúiche, Chuarda nó an Ard-Chúirt.

Úsáideann creidiúnaithe é freisin in imeachtaí dlí teaghlaigh, go príomha le haghaidh fhorfheidhmiú na n-orduithe cothabhála. Más creidiúnaí dlí teaghlaigh thú, mar shampla, má tá ordú cothabhála agat i do choinne nach bhfuil comhlíonta go fóill, is féidir do chreidiúnaí ordú um astú tuillimh a fháil.

Tá orduithe tráthchoda faoi rialú ag na hAchtanna um Fheidhmiú Orduithe Cúirte 1926 - 2009 agus Ordú 53 de Rialacha na Cúirte Dúiche.

Is féidir le do chreidiúnaí iarratas a dhéanamh ar an gCúirt Dúiche sa dúiche ina bhfuil cónaí ort ag iarraidh ort freastal ar an gcúirt d’fhonn d'acmhainní a bhunú. Féadfaidh an breitheamh íocaíocht iomlán nó íocaíocht i dtráthchodanna a ordú, ag tógáil d'acmhainní san áireamh.

Loiceadh ordú tráthchoda a chomhlíonadh

Má theipeann ort an t-ordú tráthchoda a chomhlíonadh, féadfaidh an creidiúnaí ordú cimithe a lorg a chuirfeadh chun príosúin thú. Leagann an tAcht um Fhorfheidhmiú Orduithe Cúirte (Leasú) 2009 amach an nós imeachta le haghaidh orduithe cimithe. Soláthraíonn sé seo gur féidir thú a chur i bpríosún má theipeann ort fiacha a íoc sa chás go bhfuil sé d’acmhainn agat íoc astu ach diúltaíonn tú é a dhéanamh.

Baineann toghairm le bheith i láthair ag an gCúirt Dúiche leis an bpróiseas. Tá sé seo eisithe ag an gcléireach Cúirte Dúiche arna iarraidh ag an gcreidiúnaí. Caithfidh an toghairm na nithe seo a leanas a leagadh amach go soiléir:

  • na hiarmhairtí a bhaineann le loiceadh a bheith sa chúirt, lena n-áirítear an fhéidearthacht phríosúnachta;
  • na roghanna atá ar fáil don bhreitheamh ag an éisteacht;
  • an fhéidearthacht go ngabhfar thú má theipeann ort dul chun na cúirte.

Iarrtar ort ráiteas acmhainne a ullmhú agus é seo a thaisceadh ar a laghad seachtain roimh chur i gcrích na héisteachta.

Má theipeann ort a bheith i láthair, gan leithscéal réasúnta, is féidir le breitheamh barántas gabhála a eisiúint (ordaíonn sé seo na Gardaí thú a thabhairt os comhair na cúirte chomh luath agus is féidir) nó an éisteacht a chur ar athló. Má ghabhtar thú agus má thugtar chun na cúirte thú, socraítear dáta don éisteacht. Ní mór don bhreitheamh a chur in iúl duit go soiléir, i ngnáthchaint,

  • go bhfuil tú i dteideal iarratas a dhéanamh ar chúnamh dlíthiúil agus
  • na hiarmhairtí, lena n-áirítear príosúnacht, a bhaineann le loiceadh géilleadh leis an ordú tráthchoda nó loiceadh a bheith i láthair don éisteacht ar an dáta socraithe.

Ag an éisteacht, féadfaidh tú féin agus an creidiúnaí fianaise a thabhairt. Tá roinnt roghanna ag an gcúirt. Féadfaidh sí an t-ordú tráthchoda a athrú. Mar mhalairt air sin, féadfaidh an chúirt iarraidh ort dul i mbun idirghabhála. Is féidir MABS a úsáid le haghaidh idirghabhála den chinéal sin. Is é an tríú rogha ordú cimithe a dhéanamh (ar feadh uasmhéid de thrí mhí). Is féidir leis seo teacht i bhfeidhm láithreach nó ag dáta níos déanaí. Is ordú cimithe é ordú chuig na Gardaí thú a ghabháil agus a phríosúnú.

Tá oibleagáid ar an gcreidiúnaí a bhunú, thar aon amhras réasúnta, go bhfuil acmhainní agat ach go bhfuil tú ag diúltú a íoc go toiliúil.

Tá an chumhacht ag an gcúirt cúnamh dlíthiúil a bhronnadh ort i gcomhréir leis na rialacha a rialaíonn an scéim um chúnamh dlíthiúil coiriúil.

Astú tuillimh

Faoi láthair, tá astú tuillimh ar fáil ach amháin chun críocha na cothabhála a íoc do chéilí agus leanaí.

Astú féich/Gairnisí

Má tá airgead ag dul do chreidiúnaí uait agus tá airgead ag dul duit ó dhuine eile, ansin is féidir le do chreidiúnaí ordú a fháil a cheanglaíonn an fiach atá dlite duit ag an duine eile dó. Tugtar ordú gairnisí air seo. Go ginearálta, úsáidtear é ach amháin nuair nach bhfuil aon earraí le gabhadh chun an breithiúnas a shásamh. Tá sé sách annamh a úsáidtear é i gcásanna fhiachas tomhaltóra. Tá cumhachtaí astú féich ar leith ag na Coimisinéirí Ioncaim agus is féidir iad a fheidhmiú gan ordú cúirte.

Ceapadh glacadóra

Is féidir le glacadóir a bheith ceaptha thar roinnt de do shócmhainní nó thar ioncam sa todhchaí mar chíos, ioncam ó chiste iontaobhais nó pinsean. Tá an dlí sa réimse seo casta ach is cosúil nach féidir le glacadóir a bheith ceaptha thar thuilleamh sa todhchaí.

Féimheacht

Le haghaidh eolais ar fhéimheacht, féach ar ár gcáipéisí féimheachta.

Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 28/02/2011