medium text sizelarge text sizelarge text and high contrast

Baineann an suíomh seo úsáid as fianáin. Faigh tuilleadh eolais.

Contact us

You can contact our Mortgage Arrears Information Helpline on 0761 07 4050

Saincheisteanna cánach do thionóntaí

Eolas

Is ann do dhá phríomhshaincheist chánach do thionóntaí i gcóiríocht phríobháideach ar cíos.

Is é an chéad cheann go bhféadfá bheith i dteideal faoiseamh cánach a fháil ar chuid de do chíosa – féach ‘Faoiseamh cánach’ thíos.

Is é an dara ceann ná gur gá duit cáin a asbhaint as an gcíos agus í a chur i gcuntas do na Coimisinéirí Ioncaim má íocann tú an cíos go díreach le tiarna talún a chónaíonn thar lear – féach ‘Tiarnaí talún a chónaíonn thar lear’ thíos.

Faoiseamh cánach

Má tá cíos á íoc agat ar chóiríocht ar bhonn príobháideach (cibé acu in Éirinn nó lasmuigh den Stát) agus má íocann tú cáin ioncaim, d’fhéadfá bheith i dteideal faoiseamh cánach a fháil ar chuid de do cháin. Ní fhéadfaidh tú an faoiseamh seo a éileamh ach amháin má bhí cíos á íoc agat amhail an 7 Nollaig 2010. Mura raibh cíos á íoc agat ar an dáta sin agus má d'iontráil tú i gcomhaontú cíosa, ní bheidh tú in ann faoiseamh cánach a éileamh ar do chíos. Má bhí cíos á íoc agat amhail an 7 Nollaig 2010, áfach, leanfaidh tú le bheith incháilithe le haghaidh an fhaoisimh seo má iontrálann tú i gcomhaontú nua cíosa i ndiaidh an dáta sin. Tá deireadh á chur leis an bhfaoiseamh seo agus is í 2017 an bhliain deireanach ina mbeidh fáil air.

Le faoiseamh ó cháin a fháil, caithfidh tú a bheith ag íoc cíosa as ionad cóiríochta príobháideach, arb é d'aon áit chónaithe é nó do phríomháit chónaithe. Áiríonn sé seo cóiríocht ar nós mionárasáin, árasáin, nó tí.

Níl aon teideal ar fhaoiseamh cánach agat maidir le cíos a íocadh le húdarás áitiúil nó le gníomhaireacht Stáit nó a íocadh de bhun léasa 50 bliain nó níos faide.

Fáltais

Ní mór duit fáltais a chur ar fáil don chíos a d’íoc tú má iarrann na Coimisinéirí Ioncaim orthu. Tá feidhm ag an riail seo cuma an n-íocann tú do chíos díreach leis an tiarna talún nó le gníomhaire thar ceann an tiarna talún. Caithfidh gach admháil an méid seo a leanas a thabhairt le fios:

  • Ainm, Uimhir PSP agus seoladh an tiarna talún
  • Méid an chíosa a d'íoc tú
  • Achar ama lena mbaineann an admháil

Coimeád gach admháil ar feadh 6 bliana ar a laghad mar d'fhéadfadh na Coimisinéirí Ioncaim iad a iarraidh ort.

Féach ‘Rátaí’ thíos chun teacht ar na huasmhéideanna faoisimh le haghaidh do cháis féin.

Rátaí

Tá faoiseamh cánach le fáil ag an ráta caighdeánach de 20%, is cuma cá bhfuil cónaí ar do thiarna talún. Siad uasmhéideanna an fhaoisimh ná:

Cúinsí pearsanta Bliain cánach 2013 Bliain cánach 2014
Singil agus faoi 55 bliain €1,000 €800
Singil agus os cionn 55 bliain €2,000 €1,600
Pósta/baintreach agus faoi 55 bliain €2,000 €1,600
Pósta agus os cionn 55 bliain €4,000 €3,200

Iolraigh na liúntais saor ó cháin thuas faoi 20% chun a luach duit gach bliain tar éis cánach a ríomh. Is ionann é seo do dhaoine:

  • Faoi 55: más duine singil tú, féadfaidh tú creidmheas cánach a fháil i leith na bliana cánach 2013, ar fiú €200 (€1,000 x 20%) in aghaidh na bliana é. Féadfaidh tú creidmheas cánach a fháil i leith na bliana cánach 2014, ar fiú €160 (€800 x 20%) in aghaidh na bliana é.

    Má tá tú pósta; i bpáirtnéireacht shibhialta; id bhaintreach ná id pháirtnéir sibhialta marthanach: siad na rátaí ná €400 (€2,000 x 20%) i leith na bliana cánach 2013 agus €320 (€1,600 x 20%) i leith na bliana cánach 2014.

  • Os cionn 55: féadfaidh daoine singil creidmheas cánach a fháil i leith na bliana cánach 2013, ar fiú €400 (€2,000 x 20%) in aghaidh na bliana é agus €320 (€1,600 x 20%) i leith na bliana cánach 2014.

    Siad €800 (€4,000 x 20%) an ráta i 2013 do dhaoine atá pósta, baintreach ná i bpáirtnéireacht shibhialta nó páirtnéir sibhialta marthanach, agus €640 (€3,200 x 20%) an ráta i 2014.

Mar a deirtear thuas, tá an faoiseamh cánach á chéimniú mach. Taispeánann an clár seo an méid cíosa a fhaigheann faoiseamh cánach i gach bliain suas go dtí 2017.

Bliain cánach Singil, faoi 55 Singil, os cionn 55 Pósta, nó i bpáirtnéireacht shibhialta/Baintreach nó páirtnéir sibhialta marthanach, faoi 55 Pósta, nó i bpáirtnéireacht shibhialta/Baintreach nó páirtnéir sibhialta marthanach, os cionn 55
2010 €2,000 €4,000 €4,000 €8,000
2011 €1,600 €3,200 €3,200 €6,400
2012 €1,200 €2,400 €2,400 €4,800
2013 €1,000 €2,000 €2,000 €3,600
2014 €800 €1,600 €1,600 €3,200
2015 €600 €1,200 €1,200 €2,400
2016 €400 €800 €800 €1,600
2017 €200 €400 €400 €800
2018 €0 €0 €0 €0

Conas iarratas a dhéanamh

Le faoiseamh cánach ar chíos a éileamh, líon isteach Foirm Chíosa 1 (pdf) agus seol chuig an oifig chánach í. Is féidir an fhoirm seo a fháil freisin ón oifig chánach áitiúil. Má tá aon deacrachtaí agat leis an bhfoirm a líonadh nó aon eolas a theastaíonn a chur ar fáil, déan teagmháil leis an oifig chánach.

Is féidir leat an tseirbhís ÍMAT aon tráth aon lá a úsáid freisin.

Macasamhail gach faoiseamh cánach, ní mór duit éileamh a dhéanamh laistigh de 4 bliana faoi dheireadh na bliana lena mbaineann sé, nó ní bhfaighidh tú an faoiseamh.



Tiarnaí talún a chónaíonn thar lear

Mura bhfuil do thiarna talún ina chónaí in Éirinn agus má íocann tú cíos le gníomhaire ar a shon, ní gá duit cáin ar bith a bhaint as an gcíos. Ta sé de dhualgas ar an ngníomhaire cuntas a thabhairt ar an gcáin ina thuairisceán cánach.

Má íocann tú an cíos go díreach leis an tiarna talún (mar shampla, tríd a chuntas bainc) cuma in Éirinn nó thar lear, caithfidh tú cáin ar an ráta caighdeánach (20% i 2013 agus 2014) a bhaint as an ollmhéid a íocann tú. Ní hionann an asbhaint seo agus d'fhaoiseamh cánach, is cáin í ar ioncam do thiarna talún a chaithfear a íoc leis na Coimisinéirí Ioncaim.

Mar shampla, má tá do thiarna talún ina chónaí sa Ghearmáin agus má íocann tú ollchíos míosúil €1,000 leis. Ar dtús, áirigh an méid cánach nach mór a asbhaint (€1,000 x 20% = €200). Ansin bain an cháin atá dlite as an ollchíos a íocann tú (€1,000 - €200 = €800 ). Is ionann agus €800 an cíos a íocann tú le do thiarna talún in aghaidh na míosa. Íocann tú €200 leis na Coimisinéirí Ioncaim in aghaidh na míosa.

Cuntas a thabhairt do na Coimisinéirí Ioncaim

Caithfidh tú cuntas a thabhairt ar an méid chánach a asbhaineann tú. Mura mbaineann tú an cháin as an gcíos a íocann tú go díreach le tiarna talún atá in chónaí thar lear is tusa (agus ní hé an tiarna talún) a bheidh freagrach as an gcáin nár asbhaineadh.

Máíocann tú cáin faoin gcóras ÍMAT, is féidir leat cuntas a thabhairt tri do chreidmheasanna cánach agus pointe scoite an ráta chaighdeánaigh a laghdú. Iarr ar d'oifig cánach é seo a dhéanamh, nó déan tuairisceán cánach ar Fhoirm Thuairisceáin Chánach 12 (pdf) agus íoc an méid asbhainte leis na Coimisinéirí Ioncaim.

Más ar bhonn féinmheasúnaithe a íocann tú cáin, féadfaidh tú cuntas a thabhairt sa cháin a asbhaineann tú san Fhoirm Thuairisceáin Chánach Féinmheasúnaithe 11 (pdf) agat a chuireann tú chun na gCoimisinéirí Ioncaim. Eiseoidh siad fógra measúnaithe a léireoidh an laghdú ar do chreidmheasanna cánach.

Ag deireadh na bliana caithfidh tú teastas cánach a bhaint as – Foirm R185 (pdf) a chomhlánú agus é a thabhairt do do thiarna talún.

Dáta an leasaithe deireanaigh: 31/10/2013