medium text sizelarge text sizelarge text and high contrast

Baineann an suíomh seo úsáid as fianáin. Faigh tuilleadh eolais.

Tuilleadh eolais

Téigh i dteagmháil leis an tSeirbhís Buiséadaithe agus Comhairle Airgid (MABS) trí 0761 07 2000

Saincheisteanna cánach do thionóntaí

Eolas

Is ann do dhá phríomhshaincheist chánach do thionóntaí i gcóiríocht phríobháideach ar cíos.

Is é an chéad cheann go bhféadfá bheith i dteideal faoiseamh cánach a fháil ar chuid de do chíosa – féach ‘Faoiseamh cánach’ thíos.

Is é an dara ceann ná gur gá duit cáin a asbhaint as an gcíos agus í a chur i gcuntas do na Coimisinéirí Ioncaim má íocann tú an cíos go díreach le tiarna talún a chónaíonn thar lear – féach ‘Tiarnaí talún a chónaíonn thar lear’ thíos.

tuilleadh faisnéise mar gheall ar an dá shaincheist seo ar láithreán gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim.

Faoiseamh cánach

Má tá cíos á íoc agat ar chóiríocht ar bhonn príobháideach (cibé acu in Éirinn nó lasmuigh den Stát) agus má íocann tú cáin ioncaim, d’fhéadfá bheith i dteideal faoiseamh cánach a fháil ar chuid de do cháin. Ní fhéadfaidh tú an faoiseamh seo a éileamh ach amháin má bhí cíos á íoc agat amhail an 7 Nollaig 2010. Mura raibh cíos á íoc agat ar an dáta sin agus má d'iontráil tú i gcomhaontú cíosa, ní bheidh tú in ann faoiseamh cánach a éileamh ar do chíos. Má bhí cíos á íoc agat amhail an 7 Nollaig 2010, áfach, leanfaidh tú le bheith incháilithe le haghaidh an fhaoisimh seo má iontrálann tú i gcomhaontú nua cíosa i ndiaidh an dáta sin. Tá deireadh á chur leis an bhfaoiseamh seo agus is í 2017 an bhliain deireanach ina mbeidh fáil air.

Le faoiseamh ó cháin a fháil, caithfidh tú a bheith ag íoc cíosa as ionad cóiríochta príobháideach, arb é d'aon áit chónaithe é nó do phríomháit chónaithe. Áiríonn sé seo cóiríocht ar nós árasáin nó tí.

Níl aon teideal ar fhaoiseamh cánach agat maidir le cíos a íocadh le húdarás áitiúil nó le gníomhaireacht Stáit nó a íocadh de bhun léasa 50 bliain nó níos faide.

Fáltais

Ní mór duit fáltais a chur ar fáil don chíos a d’íoc tú má iarrann na Coimisinéirí Ioncaim orthu. Tá feidhm ag an riail seo cuma an n-íocann tú do chíos díreach leis an tiarna talún nó le gníomhaire thar ceann an tiarna talún. Caithfidh gach admháil an méid seo a leanas a thabhairt le fios:

  • Ainm, Uimhir PSP agus seoladh an tiarna talún
  • Méid an chíosa a d'íoc tú
  • Achar ama lena mbaineann an admháil

Coimeád gach admháil ar feadh 6 bliana ar a laghad mar d'fhéadfadh na Coimisinéirí Ioncaim iad a iarraidh ort.

Féach ‘Rátaí’ thíos chun teacht ar na huasmhéideanna faoisimh le haghaidh do cháis féin.

Rátaí

Tá faoiseamh cánach le fáil ag an ráta caighdeánach de 20%. Is amhail a leanas na huasmhéideanna ar ar féidir leat faoiseamh a éileamh:

Cúinsí pearsanta Bliain cánach 2014 Bliain cánach 2015
Singil agus faoi 55 bliain €800 €600
Singil agus os cionn 55 bliain €1,600 €1,200
Pósta/baintreach agus faoi 55 bliain €1,600 €1,200
Pósta agus os cionn 55 bliain €3,200 €2,400

Iolraíonn tú na liúntais saor ó cháin thuas faoi 20% chun a luach duit gach bliain tar éis cánach a ríomh. Is ionann é seo do dhaoine:

  • Faoi 55: más duine singil tú, féadfaidh tú creidmheas cánach a fháil i leith na bliana cánach 2014, ar fiú €160 (€800 x 20%)in aghaidh na bliana é. Féadfaidh tú creidmheas cánach a fháil i leith na bliana cánach 2015, ar fiú €120 (€600 x 20%) in aghaidh na bliana é.

    Má tá tú pósta; i bpáirtnéireacht shibhialta; id bhaintreach ná id pháirtnéir sibhialta marthanach: siad na rátaí ná €320 (€1,600 x 20%) i leith na bliana cánach 2014 agus €240 (€1,200 x 20%) i leith na bliana cánach 2015.

  • Os cionn 55: féadfaidh daoine singil creidmheas cánach a fháil, ar fiú €320 (€1,600 x 20%) i leith na bliana cánach 2014 agus €240 (€1,200 x 20%) i leith na bliana cánach 2015.

    Má tá tú pósta; i bpáirtnéireacht shibhialta; id bhaintreach ná id pháirtnéir sibhialta marthanach: siad na rátaí ná €640 (€4,000 x 20%) i leith na bliana cánach 2014 agus €480 (€2,400 x 20%) i leith na bliana cánach 2015.

Conas iarratas a dhéanamh

Le faoiseamh cánach ar chíos a éileamh, líon isteach Foirm Chíosa 1 (pdf) agus seol chuig an oifig chánach í. Is féidir an fhoirm seo a fháil freisin ón oifig chánach áitiúil. Má tá aon deacrachtaí agat leis an bhfoirm a líonadh nó aon eolas a theastaíonn a chur ar fáil, déan teagmháil leis an oifig chánach.

Is féidir leat an tseirbhís ÍMAT aon tráth aon lá a úsáid freisin.

Macasamhail gach faoiseamh cánach, ní mór duit éileamh a dhéanamh laistigh de 4 bliana faoi dheireadh na bliana lena mbaineann sé, nó ní bhfaighidh tú an faoiseamh.



Tiarnaí talún a chónaíonn thar lear

Mura bhfuil do thiarna talún ina chónaí in Éirinn agus má íocann tú cíos le gníomhaire ar a shon, ní gá duit cáin ar bith a bhaint as an gcíos. Ta sé de dhualgas ar an ngníomhaire cuntas a thabhairt ar an gcáin ina thuairisceán cánach.

Má íocann tú an cíos go díreach leis an tiarna talún (mar shampla, tríd a chuntas bainc) cuma in Éirinn nó thar lear, caithfidh tú cáin ar an ráta caighdeánach (20% faoi láthair) a bhaint as an ollmhéid a íocann tú. Ní hionann an asbhaint seo agus d'fhaoiseamh cánach, is cáin í ar ioncam do thiarna talún a chaithfear a íoc leis na Coimisinéirí Ioncaim.

Mar shampla, má tá do thiarna talún ina chónaí sa Ghearmáin agus má íocann tú ollchíos míosúil €1,000 leis. Ar dtús, áirigh an méid cánach nach mór a asbhaint (€1,000 x 20% = €200). Ansin bain an cháin atá dlite as an ollchíos a íocann tú (€1,000 - €200 = €800 ). Is ionann agus €800 an cíos a íocann tú le do thiarna talún in aghaidh na míosa. Íocann tú €200 leis na Coimisinéirí Ioncaim in aghaidh na míosa.

Cuntas a thabhairt do na Coimisinéirí Ioncaim

Caithfidh tú cuntas a thabhairt ar an méid chánach a asbhaineann tú. Mura mbaineann tú an cháin as an gcíos a íocann tú go díreach le tiarna talún atá in chónaí thar lear is tusa (agus ní hé an tiarna talún) a bheidh freagrach as an gcáin nár asbhaineadh.

Máíocann tú cáin faoin gcóras ÍMAT, is féidir leat cuntas a thabhairt tri do chreidmheasanna cánach agus pointe scoite an ráta chaighdeánaigh a laghdú. Iarr ar d'oifig cánach é seo a dhéanamh, nó déan tuairisceán cánach ar Fhoirm Thuairisceáin Chánach 12 (pdf) agus íoc an méid asbhainte leis na Coimisinéirí Ioncaim.

Más ar bhonn féinmheasúnaithe a íocann tú cáin, féadfaidh tú cuntas a thabhairt sa cháin a asbhaineann tú san Fhoirm Thuairisceáin Chánach Féinmheasúnaithe 11 (pdf) agat a chuireann tú chun na gCoimisinéirí Ioncaim. Eiseoidh siad fógra measúnaithe a léireoidh an laghdú ar do chreidmheasanna cánach.

Ag deireadh na bliana caithfidh tú teastas cánach a bhaint as – Foirm R185 (pdf) a chomhlánú agus é a thabhairt do do thiarna talún.

Dáta an leasaithe deireanaigh: 13/11/2014