medium text sizelarge text sizelarge text and high contrast

Baineann an suíomh seo úsáid as fianáin. Faigh tuilleadh eolais.

Contact us

You can contact our dedicated Mortgage Arrears Information Helpline on 0761 07 4050 (Monday to Friday, 9:30am to 5pm)

Freagairtí maidir le riaráistí morgáiste agus fiachas pearsanta

Réamhrá

Foilsíodh roinnt tuarascálacha ar na fadhbanna idirnasctha lena mbaineann riaráistí morgáiste agus fiachas eile pearsanta agus tugadh faoi shraith tionscnamh chun dul i ngleic leo. Déanann an cháipéis seo cur síos ar fhorbairtí agus ar thograí sa limistéar tábhachtach seo.

Achoimre ar fhreagairtí

Go dtí seo, ba iad na príomhthionscnaimh:

  • Athbhreithnithe ar Chód Iompair an Bhainc Cheannais ar Riaráistí Morgáiste, lena n-áirítear an Próiseas struchtúrtha Réitigh Riaráistí Morgáiste, a tugadh isteach in Eanáir 2011
  • Forbairt roghanna nua do dhaoine ag a bhfuil riaráistí morgáiste, ar nós na scéime náisiúnta um morgáiste-chuig-cíos a seoladh i Meitheamh 2012.
  • An tSeirbhís um Fhaisnéis agus Comhairle faoi Riaráistí Morgáiste, a seoladh i Meán Fómhair 2012
  • Foilsiú an Bhille um Thuairisciú Creidmheasa i Meán Fómhair 2012
  • Roghanna nua dócmhainneachta pearsanta faoin Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta, 2012, a bheidh á gcur i bhfeidhm i rith 2013
  • Rialacha athbhreithnithe ar fhéimheacht, faoin Acht um an Dlí Sibhialta (Forálacha Ilghnéitheacha), 2011 agus faoin Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta

Tugtar breac-chuntas orthu seo agus ar fhreagairtí eile thíos.

Príomhthionscnaimh

Cód Iompair ar Riaráistí Morgáiste (CIRM)

Leagann Cód Iompair ar Riaráistí Morgáiste (pdf) an Bhainc Cheannais an chreatlach nach mór d’iasachtóirí a úsáid nuair a bhíonn siad ag déileáil le hiasachtaithe ag a bhfuil riaráistí morgáiste nó atá i mbaol riaráistí a chruthú – ‘réamhriaráistí’. Tháinig bunleagan an CIRM i bhfeidhm i bhFeabhra 2010 agus rinneadh athbhreithniú suntasach air in 2011, i ndiaidh thuarascáil an Ghrúpa Saineolaithe maidir le Riaráistí Morgáiste agus Fiachas Pearsanta – féach ‘Tuilleadh faisnéise’ thíos. Tabharfar faoi athbhreithniú breise ar an CIRM go luath in 2013.

Ba é an príomhleasú a rinneadh ar an CIRM ná tabhairt isteach Próiseas Réitigh Riaráistí Morgáiste (MARP) a bhí caighdeánach agus ar fud an tionscail, agus bhí ar gach iasachtóir Aonad tiomanta um Thacaíocht Riaráistí a bhunú. Ina theannta sin, rinne údaráis áitiúla a dtreoir ar láimhseáil riaráistí morgáiste a leasú chun leagan saindeartha den PRRM a chur san áireamh.

Is féidir leat níos mó a léamh inár gcáipéis ar Chóid um chosaint tomhaltóirí agus morgáistí.

Roghanna do dhaoine ag a bhfuil riaráistí morgáiste

I measc na roghanna breise a forbraíodh do dhaoine ag a bhfuil riaráistí morgáiste, tá an scéim um morgáiste-chuig-cíos agus na Scéimeanna um Ús Iarchurtha a bhí á reáchtáil ag roinnt iasachtóirí. Tá grúpa forfheidhmithe sa Roinn Airgeadais ag déileáil leis na roghanna morgáistí “um thrádáil anuas” nó “scoilte”. Leag an Banc Ceannais critéir ghinearálta amach le haghaidh iasachtóirí faoina ndéanfaidh siad breithniú ar sholáthar morgáistí cothromais dhiúltaigh a cheadú agus leanann siad le dul i dteagmháil leis na bainc chun cur chuige nua a spreagadh i leith modhnú iasachta.

An tSeirbhís Faisnéise agus Comhairle ar Riaráistí Morgáiste

Seoladh an tSeirbhís um Fhaisnéis agus Comhairle faoi Riaráistí Morgáiste i Meán Fómhair 2012 chun cabhrú le daoine ag a bhfuil deacrachtaí morgáiste. Is éard atá ann:

Léigh níos mó faoin tseirbhís.

An Bille um Thuairisciú Creidmheasa

Foilsíodh an Bille um Thuairisciú Creidmheasa (pdf) i Meán Fómhair 2012. Déanfaidh sé foráil do bhunú agus d’oibriú córas reachtúil Clár Lárnach Creidmheasa (CCR). Beidh ar sholáthróirí creidmheasa réimse cuimsitheach d’fhaisnéis ar chreidmheas a thuairisciú. Beidh dualgas orthu seiceáil leis an gClár i leith gach iarratasóra ar chreidmheas a sháraíonn luach €2,000. Beidh tomhaltóirí i dteideal cóip amháin saor in aisce dá dtaifead a fháil gach 12 mhí.

Féadfaidh tú níos mó a léamh faoin mBille sa phreaseisiúint seo agus sa Mheabhrán Mínitheach (pdf).

Roghanna um Dhócmhainneacht Phearsanta

Síníodh an tAcht um Dhócmhainneacht Phearsanta, 2012 (pdf) sa dlí i Nollaig 2012. Déanfaidh sraith Ionstraimí Reachtúla na míreanna éagsúla a thabhairt isteach chun feidhme mar aon leis an gcóras nua um dhócmhainneacht phearsanta a chur i bhfeidhm. Mar aon le nósanna imeachta nua a shocrú, athraíonn an tAcht na rialacha ar fhéimheacht – féach thíos.

Tabharfaidh an tAcht na próisis nua réitigh fiachais a leanas isteach, faoi réir coinníollacha i ngach cás:

  • Fógra um Fhaoiseamh Fiachais chun díscríobh fiachais cháilithigh a mhéid le €20,000 a cheadú, faoi réir tréimhse mhaoirseachta 3 bliana
  • Socrú Réitigh Fiachais le haghaidh réiteach comhaontaithe fiachais neamhurraithe thar 5 bliana
  • Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta le haghaidh réiteach comhaontaithe fiachais faoi urrús a mhéid le €3 milliún (ach is féidir an chaidhp seo a mhéadú le toiliú gach creidiúnaí faoi urrús) agus fiachais gan urrús thar 6 bliana

Bunóidh an reachtaíocht Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (ISI), ag a mbeidh lárfheidhm in oibriú an chórais nua. Tá an ISI ag oibriú cheana féin ar bhonn riaracháin agus tá ullmhúcháin á ndéanamh acu chun na nósanna imeachta nua a thabhairt isteach. Tá súil acu chun a láithreán gréasáin nua a sheoladh go luath agus chun tús a chur leis an bhfeachtas.

Tugtar achoimre ar an Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta sa phreaseisiúint seo. Cuimsíonn Meabhrán Mínithe (pdf) leasuithe a rinneadh de réir mar a bhog an reachtaíocht ar aghaidh go dtí an tOireachtas.

Is féidir leat níos mó a léamh faoin gcóras nua inár gcáipéis ar roghanna um dhócmhainneacht phearsanta.

Rialacha leasaithe ar fhéimheacht

Déanann an tAcht um Dhócmhainneacht Phearsanta, 2012 foráil do dhíscaoileadh uathoibríoch ó fhéimheacht, faoi réir coinníollacha áirithe, i ndiaidh 3 bliana, seachas 12 bhliain faoi láthair.

Rinne an tAcht um an Dlí Sibhialta (Forálacha Ilghnéitheacha), 2011 (Alt 30) nuashonrú ar roinnt de na rialacha ar fhéimheacht. Déanann fo-alt 30(g) den Acht, a tháinig i bhfeidhm an 10 Deireadh Fómhair 2011, foráil don mhéid a leanas:

  • Díscaoileadh uathoibríoch féimheachta tar éis 12 bhliain, agus
  • Is féidir le duine/cuideachta fhéimheach iarratas a dhéanamh ar dhíscaoileadh tar éis 5 bliana

Freagairtí eile

Mar aon leis na príomhthionscnaimh a dtugtar breac-chuntas orthu thuas, áirítear i measc na n-athruithe móra an méid a leanas:

Ó Iúil 2011, ceadaíonn na Rialacháin maidir le Measúnú Tithíochta Sóisialta d’iasachtaithe ar measadh go raibh a morgáiste neamh-iniompartha faoin PRRM measúnú a fháil le haghaidh tithíocht shóisialta.

Ón 18 Meitheamh 2012, ní mór d’iarratasóirí nua ar Fhorlíonadh Ús Morgáiste (FÚM) a léiriú gur ghlac siad le socrú eile íocaíochta faoin PRRM ar feadh ar a laghad 12 mhí. Anuas air sin, ón 21 Nollaig 2012, féadfaidh tú cáiliú don FÚM fiú má tá do theach á dhíol.

Leasaigh an Banc Ceannais an bealach a fhoilsíonn siad sonraí ar riaráistí morgáiste. Áirítear leis na tuarascálacha nua riaráistí um cheannach-chun-díol agus tá sé de chuspóir acu rianú níos fusa na roghanna éagsúla eile a éascú atá ar fáil d’iasachtaithe.

Forbairtí reatha

Cuimsítear in Athbhreithniú ar an gClár um Choigeartú Geilleagrach d’Éirinn (pdf) de chuid an Choimisiúin Eorpaigh nuashonruithe ar bhearta a glacadh go dtí seo. Áirítear leis, chomh maith, tiomantais chun an méid a leanas a dhéanamh:

D’fhógair Cónaidhm Bhaincéireachta na hÉireann (IBF) prótacal ar phrionsabail um chreidmheas gan urrús in Eanáir 2013. Tá sé dírithe ar chabhrú le daoine ag a bhfuil deacrachtaí morgáiste ag a bhfuil fiachais gan urrúis, chomh maith, ar nós fiachas cárta creidmheasa.

Tuilleadh faisnéise

Cuireann na tuarascálacha a leanas tuilleadh faisnéise ar fáil ar an gcúlra atá leis na forbairtí ar a dtugtar breac-chuntas thuas.

Foilsíodh tuarascáil ar Bhainistíocht Fiachais Phearsanta agus Forfheidhmiú Fiachais (pdf) de chuid an Choimisiúin um Athchóiriú an Dlí i Nollaig 2010.

D’fhoilsigh an Grúpa Saineolaithe maidir le Riaráistí Morgáiste agus Fiachas Pearsanta, ar a raibh an tUasal Hugh Cooney ina chathaoirleach, a dtuarascáil deiridh (pdf) i Samhain 2010, a chuir le tuarascáil eatramhach (pdf) a rinneadh in Iúil 2010.

Rinne an Grúpa Oibre Idir-Rannach um Riaráistí Morgáiste, ar a raibh an tUasal Declan Keane ina chathaoirleach tuairisciú (pdf) an 30 Meán Fómhair 2011.

Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 23/04/2013