medium text sizelarge text sizelarge text and high contrast

Baineann an suíomh seo úsáid as fianáin. Faigh tuilleadh eolais.

Contact us

You can contact our Mortgage Arrears Information Helpline on 0761 07 4050

Freagairtí maidir le riaráistí morgáiste agus fiachas pearsanta

Réamhrá

Tá roinnt tionscnaimh éagsúla ar siúl chun dul i ngleic leis na fadhbanna idirnasctha a bhaineann le riaráistí morgáiste agus fiachas pearsanta eile. Tá formhór na dtionscnamh sin san áireamh sa Phlean um Riaráistí Morgáiste a leagtar amach thíos. I measc freagairtí eile, tá creat píolótach an Bhainc Cheannais maidir le fiachas anásta tomhaltóirí a athstruchtúrú – féach 'Forbairtí le déanaí' agus Freagairtí eile thíos. Tugtar faisnéis chúlra maidir leis na tionscnaimh sin i sraith tuarascálacha a théann siar go 2010 – féach Tuarascálacha cúlra thíos.

Forbairtí le déanaí

Tá an Banc Ceannais tar éis creat píolótach a fhorbairt maidir le fiachas anásta tomhaltóirí a athstruchtúrú i measc roinnt iasachtóirí. Tá an creat deartha dírithe ar iasachtaithe a bhfuil deacracht shuntasach airgeadais acu an morgáiste ar áras an teaghlaigh a íoc agus a bhfuil fiachas neamhurraithe acu chomh maith. Is é an aidhm atá leis ná comhoibriú a mhéadú idir iasachtóirí fiachais urraithe agus neamhurraithe chun gur féidir fiachas anásta a réiteach go luath, gan dul i mbun an lánphróisis dócmhainneachta. Cuireadh chun feidhme é ar bhonn píolótach le linn 2013 agus tá athbhreithniú á dhéanamh air faoi láthair.

Léigh tuilleadh sa phreaseisiúint seo agus ar láithreán Gréasáin Stepchange, arb é an soláthraí seirbhíse tríú páirtí a ceapadh don chreat píolótach é.

An Plean um Riaráistí Morgáiste – achoimre

Fógraíodh an Plean um Riaráistí Morgáiste an 13 Márta 2013. Ag an am céanna, d'fhógair an Banc Ceannais spriocanna nua feidhmíochta do na príomhiasachtóirí morgáiste agus comhairliúchán ar athruithe a bhí beartaithe ar an gCód Iompair ar Riaráistí Morgáiste (CIRM). Tar éis an chomhairliúcháin sin, tháinig Cód Iompair athbhreithnithe ar Riaráistí Morgáiste i bhfeidhm ón 1 Iúil 2013.

Déantar achoimre ar phríomhphointí an Phlean sa tábla seo a leanas:

Spriocanna feidhmíochta do bhainc D'éiligh an Banc Ceannais ar na 6 phríomhbhanc réitigh inbhuanaithe mhorgáiste a bheartú do chéatadán áirithe de chuntais riaráistí faoi dhátaí sonraithe (pdf). I mí Mheán Fómhair 2013, leag an Banc tuilleadh spriocanna síos le haghaidh socruithe 'tugtha chun críche' faoi dhátaí sonraithe. Eisíodh spriocanna nuashonraithe i mí na Nollag 2013.
Athbhreithniú ar an gCód Iompair ar Riaráistí Morgáiste (CIRM) Tháinig an Cód Iompair athbhreithnithe ar Riaráistí Morgáiste (pdf) i bhfeidhm an 1 Iúil 2013.
Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (ISI) Tá an ISI ar bun anois agus tá sé ag glacadh le hiarratais ar na socruithe nua dócmhainneachta.
Socruithe 'morgáiste chun glacadh ar cíos' agus socruithe 'morgáiste chun ligean ar cíos' Tá an scéim náisiúnta um 'morgáiste chun glacadh ar cíos' i bhfeidhm do mhorgáistí príobháideacha. Tá scéim um 'morgáiste chun glacadh ar cíos' á leathnú ar fud na tíre anois tar éis í a phíolótú in 2 chontae. Tá rogha 'morgáiste chun ligean ar cíos' á hullmhú freisin.
Comhairle agus treoir Áirítear leis an tSeirbhís um Fhaisnéis agus Comhairle faoi Riaráistí Morgáiste (féach thíos) an suíomh keepingyourhome.ie, an Líne Chabhrach Faisnéise faoi Riaráistí Morgáiste agus comhairle airgeadais do dhaoine a bhfuil tograí fadtéarmacha athstruchtúraithe á dtairiscint dóibh ag na bainc.
Reachtaíocht a mholtar i leith athshealbhuithe

Foráiltear d'athshealbhuithe a dhéanamh arís leis an Acht um Athchóiriú an Dlí Talún agus Tíolactha 2013, a tháinig isteach sa dlí i mí Iúil 2013.

Faireachán agus athbhreithniú Tá an Banc Ceannais ag déanamh dlúthfhaireachán ar na bainc chun a chinntiú go ndéanfaidh siad dul chun cinn ar a bheith ag déileáil le morgáistí anásta, faoi mar a leagtar amach sna spriocanna feidhmíochta thuas.

An Plean um Riaráistí Morgáiste – sonraí

An Cód Iompair ar Riaráistí Morgáiste (CIRM)

Leagtar amach sa Chód Iompair reachtúil ar Riaráistí Morgáiste (pdf) ón mBanc Ceannais an creat nach mór d'iasachtóirí a úsáid agus iad ag déileáil le hiasachtaithe a bhfuil riaráistí morgáiste acu nó atá i mbaol riaráistí – 'réamhriaráistí'. Tháinig an bunleagan den CIRM i bhfeidhm i mí Feabhra 2010. Rinneadh athrú suntasach ar an mbunleagan sin agus tugadh an leagan nua isteach i mí Eanáir 2011, tar éis fhoilsiú thuarascáil an Ghrúpa Saineolaithe maidir le Riaráistí Morgáiste agus Fiachas Pearsanta – féach Tuarascálacha cúlra thíos. Tugadh faoi athbhreithniú eile ar an CIRM sa bhliain 2013 agus tháinig an Cód athbhreithnithe i bhfeidhm i mí Iúil 2013.

Léigh tuilleadh inár gcáipéis maidir le Cóid chosanta tomhaltóirí agus morgáistí.

Roghanna do dhaoine ag a bhfuil riaráistí morgáiste

I measc na roghanna breise a forbraíodh do dhaoine ag a bhfuil riaráistí morgáiste, tá an scéim um morgáiste-chuig-cíos agus na Scéimeanna um Ús Iarchurtha a bhí á reáchtáil ag roinnt iasachtóirí. Tá grúpa forfheidhmithe sa Roinn Airgeadais ag déileáil leis na roghanna morgáistí "um thrádáil anuas" nó "scoilte". Leanann sé le dul i dteagmháil leis na bainc chun cineálacha nua cur chuige a spreagadh i leith athrú iasachta agus d'fhéach sé ar conas a thabharfaí faoi athruithe inbhuanaithe morgáiste. D'fhoilsigh sé treoirlíne mhionsonraithe maidir le réitigh inbhuanaithe ar riaráistí morgáiste (pdf).

An tSeirbhís Faisnéise agus Comhairle ar Riaráistí Morgáiste

Seoladh an tSeirbhís um Fhaisnéis agus Comhairle faoi Riaráistí Morgáiste i Meán Fómhair 2012 chun cabhrú le daoine ag a bhfuil deacrachtaí morgáiste. Is éard atá ann:

Léigh níos mó faoin tseirbhís.

An Bille um Thuairisciú Creidmheasa

Foilsíodh an Bille um Thuairisciú Creidmheasa (pdf) i Meán Fómhair 2012. Déanfaidh sé foráil do bhunú agus d'oibriú córas reachtúil Clár Lárnach Creidmheasa (CCR). Beidh ar sholáthróirí creidmheasa réimse cuimsitheach d'fhaisnéis ar chreidmheas a thuairisciú. Beidh dualgas orthu seiceáil leis an gClár i leith gach iarratasóra ar chreidmheas a sháraíonn luach €2,000. Beidh tomhaltóirí i dteideal cóip amháin saor in aisce dá dtaifead a fháil gach 12 mhí.

Féadfaidh tú níos mó a léamh faoin mBille sa phreaseisiúint seo agus sa Mheabhrán Mínitheach (pdf).

Roghanna um Dhócmhainneacht Phearsanta

Tugadh isteach leis an Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta 2012 próisis nua um réiteach fiachais, atá faoi réir coinníollacha i ngach cás:

  • Fógra um Fhaoiseamh Fiachais chun díscríobh fiachais cháilithigh a mhéid le €20,000 a cheadú, faoi réir tréimhse mhaoirseachta 3 bliana
  • Socrú Réitigh Fiachais le haghaidh réiteach comhaontaithe fiachais neamhurraithe thar 5 bliana
  • Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta le haghaidh réiteach comhaontaithe fiachais faoi urrús a mhéid le €3 milliún (ach is féidir an chaidhp seo a mhéadú le toiliú gach creidiúnaí faoi urrús) agus fiachais gan urrús thar 6 bliana

Athbhreithníodh leis an Acht freisin na rialacha maidir le féimheacht – féach thíos.

Bunaíodh Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (ISI) faoin Acht. Imríonn an ISI ról tábhachtach in oibriú an chórais nua.

Is féidir leat níos mó a léamh faoin gcóras nua inár gcáipéis ar roghanna um dhócmhainneacht phearsanta.

Rialacha leasaithe ar fhéimheacht

Tháinig roinnt athruithe ar an dlí féimheachta i bhfeidhm an 3 Nollaig 2013. Is iad seo a leanas na príomhathruithe a tugadh isteach:

  • Laghdaíodh ré na féimheachta ó 12 bhliain go 3 bliana
  • Aistríodh Oifig an tSannaí Oifigiúil i bhFéimheacht ón tSeirbhís Chúirteanna chuig Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (ISI)
  • Éilítear anois ar fhéichiúnaithe a thaispeáint go bhfuil gach iarracht réasúnach déanta acu chun leas a bhaint as Socrú Socraíochta Fiachais nó as Socrú Dócmhainneachta Pearsanta chun gur féidir leo cáiliú d'fhéimheacht

D'fhoilsigh Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann faisnéis mhionsonraithe maidir leis na rialacha nua féimheachta, lena n-áirítear treoir d'fhéichiúnaithe (pdf) agus sraith de chásanna féideartha.

Léigh tuilleadh inár gcáipéis maidir le féimheacht.

Freagairtí eile

Mar aon leis na príomhthionscnaimh a dtugtar breac-chuntas orthu thuas, áirítear i measc na n-athruithe móra an méid a leanas:

Ó Iúil 2011, ceadaíonn na Rialacháin maidir le Measúnú Tithíochta Sóisialta d'iasachtaithe ar measadh go raibh a morgáiste neamh-iniompartha faoin PRRM measúnú a fháil le haghaidh tithíocht shóisialta.

Ón 18 Meitheamh 2012, ní mór d'iarratasóirí nua ar Fhorlíonadh Ús Morgáiste (FÚM) a léiriú gur ghlac siad le socrú eile íocaíochta faoin PRRM ar feadh ar a laghad 12 mhí. Anuas air sin, ón 21 Nollaig 2012, féadfaidh tú cáiliú don FÚM fiú má tá do theach á dhíol. (Tá an scéim FÚM dúnta d'iarratasóirí nua – ón 1 Eanáir 2014.)

Is do dhaoine atá in anacair mhorgáiste agus do dhaoine atá páirteach sna socruithe nua dócmhainneachta a chuirtear socruithe ar fáil chun Cáin Mhaoine Áitiúil (CMÁ) a iarchur.

Leasaigh an Banc Ceannais an bealach a fhoilsíonn siad sonraí ar riaráistí morgáiste. Áirítear leis na tuarascálacha nua riaráistí um cheannach-chun-díol agus tá sé de chuspóir acu rianú níos fusa na roghanna éagsúla eile a éascú atá ar fáil d'iasachtaithe. D'fhoilsigh an Banc Ceannais alt (pdf) ina mínítear an feabhas a cuireadh ar na staitisticí sin agus an fhaisnéis bhreise a thugtar iontu.

Thosaigh an Roinn Airgeadais ag eisiúint tuarascálacha míosúla ar riaráistí morgáiste agus ar athstruchtúruithe morgáiste le déanaí do na 6 phríomhiasachtóir atá clúdaithe ag Spriocanna an Bhainc Cheannais um Réiteach Riaráistí Morgáiste. Baineann na figiúirí sin le morgáistí ar phríomháiteanna cónaithe amháin. Is í Samhain na bliana 2013 (pdf) a phléitear sa tuarascáil is déanaí.

D'fhógair Cónaidhm na mBaincéirí Éireannacha (CBÉ) prótacal maidir le prionsabail chreidmheasa neamhurraithe i mí Eanáir 2013. Is é an aidhm atá leis an bprótacal ná cabhrú le duine ag a bhfuil idir dheacrachtaí morgáiste agus fhiachais neamhurraithe, ar nós fiachas cárta creidmheasa.

Cuireann tionscnamh speisialta ar chumas chustaiméirí Ghrúpa AIB (a bhfuil EBS agus Haven mar chuid de) éascaitheoir tríú páirtí a fhostú chun dul i dteagmháil leis an mbanc ar a son. Is í Eagraíocht Sealbhóirí Morgáiste na hÉireann a sholáthraíonn an tseirbhís, atá á maoiniú ag Grúpa AIB, ach oibrítear í go neamhspleách ar an mbanc.

Tuarascálacha cúlra

Cuireann na tuarascálacha a leanas tuilleadh faisnéise ar fáil ar an gcúlra atá leis na forbairtí ar a dtugtar breac-chuntas thuas.

Foilsíodh tuarascáil ar Bhainistíocht Fiachais Phearsanta agus Forfheidhmiú Fiachais (pdf) de chuid an Choimisiúin um Athchóiriú an Dlí i Nollaig 2010.

D'fhoilsigh an Grúpa Saineolaithe maidir le Riaráistí Morgáiste agus Fiachas Pearsanta, ar a raibh an tUasal Hugh Cooney ina chathaoirleach, a dtuarascáil deiridh (pdf) i Samhain 2010, a chuir le tuarascáil eatramhach (pdf) a rinneadh in Iúil 2010.

Rinne an Grúpa Oibre Idir-Rannach um Riaráistí Morgáiste, ar a raibh an tUasal Declan Keane ina chathaoirleach tuairisciú (pdf) an 30 Meán Fómhair 2011.

Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 03/06/2014